CORTICOID: "THẦN DƯỢC" HAY "ĐỘC DƯỢC" ĐỐI VỚI SẮC ĐẸP?

CORTICOID: "THẦN DƯỢC" HAY "ĐỘC DƯỢC" ĐỐI VỚI SẮC ĐẸP?

Hôm nay chúng mình cùng tìm hiểu về thành phần gây tranh cãi bậc nhất trong lĩnh vực làm đẹp nhé. Đó chính là corticoid.

I/ CORTICOID LÀ "ĐỘC DƯỢC"?

Corticoid có tên gọi đầy đủ là corticosteroid. Về bản chất, corticoid không xấu. Đây là một loại hormon được tổng hợp tại tuyến vỏ thượng thận (trong cơ thể, nó nằm ngay phía trên và hơi ra trước so với quả thận), tham gia vào quá trình chuyển hoá glucose của cơ thể. Trong y học, thuốc corticoid được sử dụng điều trị bệnh với 03 tác dụng chính: kháng viêm, chống dị ứng và ức chế miễn dịch.

Tuy nhiên, corticoid được bổ sung từ bên ngoài cơ thể có hoạt tính cao hơn rất nhiều so với corticoid do cơ thể tự tổng hợp và nếu không được sử dụng đúng cách sẽ gây nên nhiều tác hại. Đó là lý do vì sao corticoid được sử dụng chỉ khi có chỉ định của bác sĩ. Kể cả như vậy, nguyên tắc bắt buộc khi sử dụng corticoid là: không được sử dụng trong thời gian dài và hạn chế tối đa dùng đường toàn thân (đường uống, đường tiêm, truyền).

Với 03 tác dụng chính là kháng viêm, chống dị ứng và ức chế miễn dịch, corticoid được ứng dụng rộng rãi để điều trị nhiều bệnh khác nhau, cụ thể như:

- Bệnh hormon: suy thượng thận cấp, suy thượng thận mạn tính.

- Bệnh viêm: viêm khớp dạng thấp, viêm nút quanh động mạch, viêm cơ, viêm cầu thận cấp, viêm kết mạc mắt dị ứng,... (thuốc chống viêm corticoid được sử dụng cực kỳ rộng rãi trong y học, thường được chỉ định cho các trường hợp viêm không có tình trạng loét, bội nhiễm của vi khuẩn).

- Dị ứng: viêm da tiếp xúc, viêm mũi dị ứng, nổi mày đay,...

- Ức chế thải ghép trong phẫu thuật ghép cơ quan (gan, thận,...)

- Một số bệnh cơ quan khác như: hen phế quản, xuất huyết giảm tiểu cầu, ung thư máu,...

Ngoài tác dụng chung, khi bôi ngoài da, corticoid ức chế sự sinh sản tế bào mới, do vậy có tác dụng tốt trong điều trị trong bệnh vẩy nến và các bệnh da có mức độ sinh sản tế bào quá mức bình thường. (Trong bệnh vẩy nến, các tế bào da sinh sản nhanh hơn bình thường, chu kỳ sống của tế bào da bị rút ngắn xuống còn 03 tuần trong khi bình thường khoảng 04 tuần, dẫn đến tình trạng xuất hiện các vẩy bong tróc.)

II/ CORITCOID LÀ "THẦN DƯỢC"?

"Lợi bất cập hại", corticoid được sử dụng rộng rãi, song cũng chính những tác dụng của nó là nguyên nhân gây nên vô vàn tác hại nếu không được sử dụng đúng cách.

- Suy tuyến thượng thận: Chắc hẳn khi đọc đến đây, chị em sẽ cảm thấy mâu thuẫn vì một trong các tác dụng của thuốc corticoid là sử dụng trong bệnh suy tuyến thượng thận cấp và mạn tính. Tại sao lại như vậy? Khi tuyến thượng thận bị suy giảm chức năng, khả năng tiết hormon sẽ giảm đi và dẫn đến sự thiếu hụt hormon corticoid trong cơ thể, do vậy trong trường hợp này, thuốc corticoid được sử dụng để bù đắp sự thiếu hụt đó. Tuy nhiên, sử dụng thuốc với liều lượng quá cao hoặc sử dụng thuốc khi tuyến thượng thận vẫn hoạt động bình thường, thuốc corticoid có tác động ngược, ức chế tuyến thượng thận tiết corticoid tự nhiên của cơ thể, dẫn đến hiện tượng mệt mỏi, chóng mặt, nôn, nặng hơn có thể choáng ngất, tụt huyết áp.

- Nguy cơ đái tháo đường và làm nặng bệnh đái tháo đường: Corticoid làm giảm khả năng sử dụng glucose của cơ quan và tăng lượng glucose trong máu, do đó có xu hướng gây ra hoặc làm nặng thêm bệnh đái tháo đường.

- Tăng huyết áp: Corticoid làm tăng sự hấp thu lại natri qua thận, dẫn đến tăng huyết áp.

- Loét dạ dày - tá tràng: Corticoid tăng cường huỷ hoại lớp màng nhày bảo vệ niêm mạc dạ dày, khiến niêm mạc dạ dày dễ tổn thương do acid clohydric trong dịch tiêu hoá.

- Loãng xương, sỏi thận: Corticoid có tác dụng đối kháng với vitamin D, giảm hấp thụ canxi qua đường tiêu hoá và tăng đào thải canxi qua đường nước tiểu, khiến cho xương giòn, dễ gãy, đốt sống bị lún. Bên cạnh đó, tăng đào thải canxi qua thận còn có thể gây sỏi thận.

- Đục thuỷ tinh thể, tăng nhãn áp: Corticoid biến đổi cấu trúc và trật tự các protein tại thuỷ tinh thể, từ đó gây đục thuỷ tinh thể, tăng nhãn áp.

- Teo cơ, teo mô: Corticoid làm tăng huỷ acid amin và protein tại tế bào, dẫn đến teo cơ, mô liên kết kém bền vững, da mỏng, xuất hiện các vết rạn dưới da.

- Tăng cân, phù: Corticoid làm tăng giữ nước trong cơ thể, dẫn đến hiện tượng phù, tăng cân.

- Tăng lắng đọng mỡ: Corticoid có tác dụng phân bố lại lipid trong cơ thể, làm mỡ lắng đọng nhiều ở mặt, cổ, nửa thân trên (vai rộng, bụng to), trong khi các chi và nửa thân dưới thì teo lại.

- Suy giảm hệ miễn dịch, giảm sức đề kháng của cơ thể, tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Ngoài ra, corticoid còn nhiều tác hại đối với các hệ cơ quan khác mà ở đây chúng mình không thể liệt kê hết được. Nguy hiểm hơn, corticoid không chỉ gây hại đến người sử dụng, mà còn ảnh hưởng đến thế hệ sau, do nó có khả năng vào sữa mẹ, ức chế sự tăng trưởng của thai nhi và trẻ sơ sinh.

III/ LẦM TƯỞNG TÁC DỤNG CORTICOID VỚI LÀN DA

Sở hữu một làn da sáng, căng bóng, mềm mại là điều chị em nào cũng mong muốn. Tuy nhiên, vì nôn nóng muốn có làn da đẹp một cách nhanh chóng, một số chị em mắc phải sai lầm là tìm đến những loại mỹ phẩm chứa corticoid, mà thị trường Việt Nam thường gọi là "kem trộn", "kem khuấy", "kem đảo"... Khi sử dụng những sản phẩm có thành phần corticoid, làn da trở nên căng bóng, trắng mịn trong thời gian rất ngắn.

Thực chất, điều này không có nghĩa da đang khoẻ hơn, mà là do corticoid có tác động giữ/ngậm nước trên da, gây hiện tượng da căng lên, các nếp nhăn biến mất. Về lâu dài, da trở nên phù nề, dễ viêm nhiễm, xuất hiện mụn nhiều hơn, dai dẳng hơn, khó điều trị hơn. Đồng thời, corticoid làm tăng tích tụ mỡ trên khuôn mặt và gây giãn mạch, khiến các mạch máu dưới da mặt lộ rõ. Nguy hiểm hơn, corticoid có thể ngấm qua da vào máu, gây những biến chứng toàn thân như mình đã đề cập ở mục trên.

Side Effects of Corticoid

Một số dấu hiệu cho thấy khả năng cao chị em đã hoặc đang sử dụng sản phẩm có chứa corticoid:
- Dấu hiệu sớm: da đẹp rất nhanh, sạch mụn, trắng mịn chỉ sau 02 - 03 ngày sử dụng; nếp nhăn mờ đi chỉ sau khoảng 01 tuần.

- Dấu hiệu muộn (khi ngưng sử dụng hoặc sử dụng trong thời gian dài):

  • Da mỏng, xuất hiện các vết rạn dưới da (do teo da, teo mô liên kết dưới da)
  • Da ửng đỏ, mạch máu xuất hiện ngoằn ngoèo lộ rõ dưới da (do giãn mạch)
  • Viêm nhiễm (sưng, nóng, đỏ, đau), mụn, nám xuất hiện nhiều ngày càng nhiều, lan rộng
  • Cảm giác ngứa ngáy khó chịu (do các chất gây ngứa được tạo ra trong phản ứng viêm)
  • Da mặt, cổ bắt đầu chảy xệ, nhăn nheo, có mỡ bụng,...

Side Effects of Corticoid

IV/ TỔNG KẾT

Bản chất của corticoid không xấu. Tuy nhiên, hiện nay corticoid mới được sử dụng trong y học nhằm mục đích điều trị bệnh, với điều kiện phải có chỉ định của bác sĩ. Chưa có nghiên cứu nào chứng minh corticoid có vai trò trong lĩnh vực làm đẹp, cũng chưa hãng mỹ phẩm nào sử dụng corticoid làm nguyên liệu cho các sản phẩm chăm sóc da. Vì vậy, khi lựa chọn mỹ phẩm, chị em cần tìm hiểu kỹ về nguồn gốc, xuất xứ, thành phần của sản phẩm và chỉ nên tin dùng sản phẩm của những thương hiệu có uy tín thôi nhé!

Trong quá trình dưỡng da, nếu thấy có dấu hiệu nghi ngờ sản phẩm chứa corticoid, chị em phải ngưng sử dụng ngay lập tức và đến gặp bác sĩ da liễu để có lời khuyên và phương pháp điều trị phù hợp.

Thương mến <3

Viết bình luận

Bạn đã gửi bình luận thành công. Xin cảm ơn!